|
"Christen-zijn",
katholiek of protestant, voor mensen uit onze cultuur is dat een vrij
vanzelfsprekend gegeven. Dan weten we waar het over gaat. Nou ja, weten
...? Maar goed.
Stel
je voor: we maken een tekenfilm. De meest onwaarschijnlijke dingen kun
je dan laten zien en horen alsof ze echt zijn. Waarom die mogelijkheid
niet toepassen op de Bijbelse literatuur, met name op het zogenoemde
Nieuwe Testament?
In
mijn film landt Jezus op Schiphol.
Vanzelfsprekend gaan wij als IPABO, nota bene Interconfessionele
Ped. Ac. (in den beginne Katholiek en Protestants Christelijk Ped. Ac.
) zo dicht bij Schiphol, acte de présence geven en Hem begroeten.
Terwijl hij de aankomsthal binnenloopt roepen we Hem toe. Hij zal
hoogstens opkijken van het kabaal, maar Hij zal niet vermoeden dat we
het over Hem hebben.
Wanneer
in de Kalverstraat iemand John roept, dan zal niemand die Jan of Hans
heet opkijken. Zo heet Jezus op het Schiphol van de hierboven aangeduide
tekenfilm Jehosjoea of Jesoea.
Daarnaast bestaat er ook een groot risico, dat Hij van onze kerken niets
zal herkennen - die komen in zijn wereld niet voor. Komt Hij in een
Synagoge: hij zal zich terstond thuis voelen. Met het hand- en studeerwerk
aldaar is hij ongetwijfeld vertrouwd.
Je
kunt Jezus of die eerste literatuur over Hem - ook na
een geschiedenis van ettelijke eeuwen - niet verstaan zonder enige vertrouwdheid
met Zijn wereld. En Zijn wereld is een cultuurhistorische zeer bepaalde
wereld, namelijk niet een wereld van Tempels en paleizen, maar de wereld
van in de regel kleine groepe mensen rond wat zij noemen "Mozes
en de Profeten". Zonder de echo (weerklank) van Mozes en de
Profeten versta je Hem, Jezus en Zijn verhalen niet. Hij heeft dan
Zijn context, Zijn wereld verloren. Hij is dan enkel nog een vreemde
eend in de bijt, een anachronisme.
Niet
toevallig begint Mattheüs zijn verhaal over
Jezus met David en Abraham, met Abraham Isaak en Jacob (Mt
1,1-2). Niet toevallig begint Markus met gelijk geschreven staat
(Mc 1,2). Niet toevallig begint Lukas met een
oude man en een oude vrouw die geen kind hebben - het lijkt Abraham
wel. Niet toevallig begint
Johannes met om te beginnen,
het woord - de Tora ...? - of bij de
Jordaan).
Willen
wij in die wereld een beetje binnen komen, dan zullen we geduld moeten
hebben. Nog kunnen we vragen of we mee mogen leren wat het betekent
in de wereld van die verhalen te leven. Nog zijn er mensen die daarover
kunnen vertellen. En vertellen moet, want je kunt er zo lang over nadenken
als je wilt, je komt er niet op. Je kunt andere mensen, hun inspiratie
en hun levensverhaal niet begrijpen door diep na te denken. De ander,
ook Jezus van Nazareth tot Jerusalem, is niet de inhoud van mijn bewustzijn.
Daar heb je Hem of verhalen over Hem voor nodig.
Op
de Ipabo proberen we daar een beetje in te komen. Een beetje is immers
eindeloos veel meer dan niets.
Een
mens, ook Jezus over Wie het in de katechese vaak kan gaan, is niets
zonder zijn of haar wereld. Die wereld is niet een wereld van moleculen
of atomen, niet een wereld van spieren of bloedsomloop, niet een wereld
van degene die het hoogst spriongt of het hards loopt of fiets, maar
een wereld van verhalen, en verhalen kunnen niet zonder vertellers en
toehoorders.
Goed
begrepen bijvoorbeeld is de zondagse kerkdienst een bijeenkomst van
mensen die horen, zingen, luisteren, stil zijn, peinzen over zichzelf
en anderen en elkaar begroeten, eventueel zelfs na afloop met elkaar
napraten over 'de dienst' of de zorgen en vreugden van elke dag. Door
het verhaal en de overweging, door de gebeden en de gezangen heb wij
als gemeenschap even stilgestaan bij Hem over Wie het gaat en onszelf
met de mensen om ons heen.
(Eigenlijk
is 'God dienen' bevrijding vieren en delen. Niemand van ons heeft
dat in zijn of haar jeugd geleerd.
De religieuze traditie is een bron die ons of mij in vele talen vertelt
over de rijkdom van het bestaan en wat het leven in dat
licht betekent.
De
Bijbelse traditie bevat allelei veelsoortig materiaal dat helpen kan
in beeld te brengen wat het betekent, een mens te zijn 'op aarde onder
de hemel' van alle verhalen.)
© Jan Engelen, Herten 1997, Badhoevedorp 2024,
|