De rechterbovenhoek. De zon geparkeerd tussen de vis vande huiselijkheid, het vertrouwde, thuis. Chagalls vader was haringhandelaar. De lieflijkheid van het rund, maar ook tegelijk het dorp, leven en vergaan. Tegenover het ouderlijke huis was een slagerij. Dood en leven horen bij elkaar.
De zon die ook een
David-ster is, en het wentelen van de tijd, aangereikt door de rode streep
uit de hald van het rund. Muziek, de droom van de liefde, binnen en buiten
de circelgang. In de kern van de zon een gestalte, een vrouw. Links zie
je een deel van hetzelfde, vergroot.
Vervolgen
we die bovenlijn. De gestalte achter de rug van Mozes (zie rechte, klein)
is op dit detail weggevallen.
We zien Mozes met de Thora. Een gele gloed weerkaatst uit de tafelen op
zijn aangezicht of omgekeerd.
Daarvoor: mensen duwen een bootje vlot. Mensen proberen er in te komen.
Met de brandende zon eronder, de wereld op zijn kop.
Op de vlucht. Weg!
Naar Amerika! Op de vlucht met hebben en houden.
Zelfs de klok, beeld van de vertrouwde tijd thuis, gaat mee, op zijn kop
en scheef. Paard en wagen, de mensen gekromd. Zie rechts.
De grove lijnen lijken haarscherpe beelden.
Uiterst links boven.
Als je onderaan begint
te kijken: onmiskenbaar een vis. Dus weer de vertrouwdheid.
Dat suggeert ook het de dierengestalte en de vogel in het turbulente blauw.
En de toegewijde die de Thorarol omarmt. De sjofar hangt aan zijn arm.
Daaronder de slingerklok van thuis, en het raampje dat buiten en binnen
verbindt.
Het huis, de geliefde.
De tafel onder de lamp. Het bed met het kind.
De deur open. Een vrouw met "het zal wel iets te drinken zijn".
Daarnaast de man met de plunjezak, gekormd onderweg.
Rechts daarvan begint
de circus en de muziek.
Artisticiteit en creativiteit is kenmerkend voor
het gewone, uitzonderlijke en telkens enkel nieuwe leven.Leven.
Man, vrouw en kind
onder het huwelijksbaldakijn, met de vioolspeler en het rund dat zich
koestert achter de menorah.
Ann de voet van de bruidsjurk de schilder met zijn dubbele, verliefde
hoofd. Het penseel licht Parijs op,
met rechts naast de Eiffeltoren toch ook de daken van Viterbsk. En uit
dat Parijs een boom van leven,
die overgaat
in acrobaten, een koordanseres, mensen aan de voet van de ladder. Daarnaast
en veelkleurig: de muziek.
De boom is ook de
vorm waarin de hoornblazer uit innigheid en bewondering omhoogspeelt
met als bossage al die kunsternaars met noten op hun zang.
Het tweede hoofd,
vastgehouden, is de schilder. De cellist staat op het doek.
Zo maken de figuren de gestalte rond, een basis voor de figuren daarboven,
rond de zon.
Een circelbeweging
dwingt je ogen te volgen, te kijken. Je ziet steeds hetzelfde, steeds
anders.
De grote cirkels keren terug in de kleinere, kleuren, lijnen, gestalte,
krommingen die de rechten breken,
doorbraak, dans, beweging.
Altijd hetzelfde, altijd anders, verschilend, bewegend, levend. La Vie.
Palet en viool zo
dicht bij elkaar.
Als kind heeft chagall geleerd viool te spelen.
Links in het grote schilderij de schilder met twee hoofden,
nu hetzelfde anders, de violist.
