Woorden als katholiek en christen

De betekenis van het woord katholiek gaat terug op bijbels spraakgebruik. Om dit uit te leggen moeten we eerst een groter kader aanbrengen.

 

In de bijbelse literatuur gaat het voortdurend over IsraŽl en de anderen. De anderen is niet denigrerend bedoeld. (Jona geeft hier het top-voorbeeld. De anderen zouden wel eens beter kunnen zijn dan wij, IsraŽl. Jona vreest dat Ninivé, uitgerekend Ninivé, de verwoester van het Noordrijk, het rijk van de 10 stammen, zich makkelijker zullen bekeren dan Jerusalem!)

Bij eigenheid hoort dat er is verschil tussen de eigenen, de eigen groep, en de anderen. In de bijbelse literatuur gaat het soms uitdrukkelijk over IsraŽl en de anderen - laten we zeggen: over IsraŽl als privť of particuliere groep tegenover het algemene van de volkeren. Het woord katholiek is een verbastering en samenvatting van kathíholon ton kosmon (gr) = over de hele, de algemene en openbare wereld. Jood-zijn is deel uitmaken van dat ťne volk; christen-zijn is mogelijk voor heel de wereld, voor alle volkeren. Het is algemeen toegankelijk, kath'holon ton kosmon. Katholiek betekent eigenlijk algemeen, voor iedereen toegankelijk.

 

De betekenis van het woord christen is waarschijnlijk niet moeilijk. Christen is afgeleid van Christus. Een christen is iemand die zich op een of andere wijze bij Christus aansluit, zich met hem verbonden voelt, weet, zich in hem herkent of zich al dan niet meer of minder uitdrukkelijk aansluit bij de christelijke cultuur of traditie.
Daarnaast, en dat is vooral in Nederland van toepassingm kan het woord christen of christelijk ook een afkorting zijn voor protestants christelijk. Christelijk onderwijs is altijd Prot. Chr. Onderwijs.
De eerste naam voor christenen was overigens die van de weg. Zie Handelingen 9,2.

 

(Extra Informatie:

Volgens de Talmoed, de mondelinge traditie rond de Tora, zijn er 70 volkeren. De "zeventig" zijn de volkeren. De griekse vertaling van dat woord is septuaginta. De Septuaginta is de joodse vertaling van de bijbelse literatuur, ongeveer 200 jaar voor de gebruikelijke jaartelling. Het was een vertaling in het grieks omdat het grieks, zoals het engels in onze dagen, de taal van de volkeren was. Het grieks is volgens Levinas de taal van de filosofie. In die zin kan men ook beter de titel van de laatste bundel van Levinas verstaan: "A l'heure des nations" (Parijs. Ed. de Minuit.1988): "Op het uur van de volkeren", of "Nu het uur van de volkeren gekomen is", nu de tijd van reflecteren en systematiseren, van algemeen toegsnkelijk, redelijk 'denken' gekomen is. Een naderlandse vertaling van die bundel is verschenen bij uitgeverij Garant, Leuven-Apeldoorn onder de titel "In de tijd van de volkeren". De betekenis van de titel is wellicht: nu Tora en Talmoed, de wijsheid van Israel, beschikbaar is/zijn voor ieder die wil.

J.E.)

 

 

home